Kể từ đợt mưa lũ tháng 10.2025, đời sống người dân thôn Làng Chút đã từng bước ổn định. Các hộ bị ảnh hưởng được bố trí nơi ở, sinh hoạt cơ bản được bảo đảm, một phần sản xuất được khôi phục.
Tuy nhiên, lượng cát lớn bồi lấp sau lũ vẫn là vấn đề tồn tại, ảnh hưởng trực tiếp đến không gian sống, sản xuất và hạ tầng dân sinh.
Theo thống kê, mưa lũ đã cuốn hơn 100.000m³ cát vàng về khu vực Làng Chút, ước tính giá trị khoảng 30-35 tỉ đồng. Đây được xem là nguồn tài nguyên có thể tận thu để vừa khắc phục hậu quả thiên tai, vừa tạo thêm nguồn lực hỗ trợ người dân.
Ông Vũ Xuân Thủy - Chủ tịch UBND xã Văn Bàn cho hay, hiện địa phương đang tập trung ổn định đời sống người dân sau thiên tai, trong khi việc thu gom cát mới chỉ thực hiện được một phần.
Theo ông Thủy, mục tiêu của xã là khắc phục hậu quả bão lũ. Với khối lượng cát bồi lấp rất lớn, không thể bỏ đi mà cần tổ chức tận thu hợp lý.
“Quá trình này đang được nghiên cứu theo hướng đấu thầu hoặc xin ý kiến tỉnh chỉ định thầu cụ thể. Chi phí thu gom ước tính trên 10 tỉ đồng, trong khi nếu đấu giá khoảng 100.000m³ cát có thể thu về khoảng 30 tỉ đồng. Sau khi trừ chi phí, phần còn lại sẽ nộp ngân sách Nhà nước”, ông Thủy nói.
Chủ tịch UBND xã Văn Bàn cho biết thêm, phương án thu gom, đấu giá cát đã được thống nhất bước đầu giữa Sở Nông nghiệp và Môi trường và Sở Tài chính khi làm việc với địa phương.
“Nếu thực hiện theo quy trình hình thành điểm mỏ để đấu giá sẽ mất rất nhiều thời gian, không phù hợp với tình hình thực tế. Thực tế tại xã Trịnh Tường, từ sau bão số 3 năm 2024 đến nay vẫn chưa thể triển khai theo hướng này”, ông Thủy dẫn chứng.
Sáng 14.1, trao đổi với Lao Động, ông Lưu Đức Cường - Trưởng phòng Quản lý khoáng sản và môi trường (Sở Nông nghiệp và Môi trường tỉnh Lào Cai) cho biết, hiện Sở Tài chính đã trình UBND tỉnh Lào Cai phương án khắc phục hậu quả thiên tai, kết hợp thu hồi lượng cát bồi lấp tại khu vực Làng Chút.
Theo ông Cường, đến thời điểm này, địa phương mới thu gom, tập kết được khoảng 10.000m³ cát. Việc thu gom toàn bộ khối lượng còn lại phải chờ phương án khắc phục thiên tai được tỉnh phê duyệt, làm cơ sở bố trí kinh phí và triển khai đồng bộ.
Lý giải việc không tổ chức cho doanh nghiệp vào khảo sát, thu gom rồi đấu giá ngay, ông Cường cho rằng khu vực cát bồi lấp hiện không nằm trong quy hoạch mỏ khoáng sản. Nếu thực hiện theo quy trình khai thác mỏ, bắt buộc phải tổ chức thăm dò, đánh giá trữ lượng, quá trình này có thể kéo dài đến nửa năm mới xong.
“Trong trường hợp tỉnh phê duyệt phương án và bố trí được kinh phí, việc thu gom có thể triển khai ngay. Sau khi thu gom, tập kết xong sẽ tổ chức đấu giá theo quy định”, ông Cường nói.
Trưởng phòng Quản lý khoáng sản và môi trường tỉnh Lào Cai cũng cho biết, việc thu gom còn liên quan đến yếu tố khu dân cư. Theo quy định, mỏ khoáng sản phải được quy hoạch tập trung, không thể chồng lấn lên đất ở của người dân.
“Việc cấp phép khai thác phải phù hợp với quy hoạch khoáng sản, trong khi khu vực này chưa có quy hoạch. Vì vậy, phương án khắc phục thiên tai, kết hợp thu gom, thu hồi lượng cát bồi lấp, sau đó tổ chức đấu giá được xem là hợp lý và phù hợp nhất trong điều kiện hiện nay”, ông Cường khẳng định.
